سالارقدیری علمداری

      نمونه سوالات  آرایه های ادبی

1-دربیت ((دل عاشق به پیغامی بسازد                            خمار آلوده به جامی بسازد   ))             الف) ردیف وقافیه را مشخص کنید                                                                                            ب)آیا بیت بالا مصّرع است؟                                                                                                        ج)حروف قافیه را تعین نمایید.

2-واژه ی ((چمن ))  چند واج وچند هجا دارد؟

3-کلمه ی ((اختصاص )) چند هجا دارد ؟ علامت هجاهای آن را بنویسید.

4-آوردن بیت مصّرع را در میان قصیده ---------می گویند.

5-کدام قالب شعری  است که تمام بیتهای آن  مصرع است؟

6-در بیت ((بگو ای یار همراز این  چه شیوه است                     دگرگون گشته ای باز این  چه شیوه است  )) ردیف و قافیه را تعین کنید.

7-تغزل قصاید اگر بصورت قالب مستقل در آید چه نامیده می شود؟

8-بنیانگذار مسمط کدام شاعر است؟

9-تفاوت رباعی و دو بیتی در چیست؟

10-چهار پاره در شعر فارسی از چه زمانی رواج یافت؟

11-کدام قالب شعر سنتی در  پیدایش شعر نیمایی تاثیر داشته است؟

12-نظام قافیه در  مثنوی چگونه است ؟

13- اساسی ترین عامل  پیدایش شعر  چیست؟

14-مهمترین تاثیر قافیه چیست؟

15- تخلص در قصیده را تعریف کنید.

16-شکلی که  قافیه به  شعر می بخشد---------نام دارد.

17-غزل عاشقانه را --------و غزل عارفانه را  ----------به اوج خود رساندند

18-از چه زمانی غزل جنبه ی  اجتماعی گرفت؟

19-تفاوت تر جیع بند   و ترکیب بند در چیست؟

20-قدیمترین ترجیع بند از ---------وقدیمترین ترکیب بند از -------------می باشد.

21-درون مایه یترجیع بند های فارسی چیست؟

22-در مسمط هر بخش را--------و مصراع آخر آن را ---------می نامند.

23-قدیمی ترین مثنویهای شعر دری را نام ببرید.

24-مثنویهای زیر  جزو ء کدامیک از انواع  مثنوی است؟

شاهنامه(--------)منطق الطیر (----------)ویس و رامین  (---------)

25-رایج ترین قالب شعر در میان  روستاییان خوش ذوق --------است ونام دیگر آن ---------است

26-درون مایه  چهار پاره چیست؟

27-عمده ترین درون مایه  های شعر نیمایی را نام ببرید.

28-از ویژگیهای  شعر نیمایی دو مورد بنویسید.

29-علت نامگذاری قطعه چیست؟

30-تنها قالب شعر سنتی  که طول مصراع آن برابر نیست-----------نام دارد.

31---------مناسبترین قالب برای لحظات زود گذر شاعرانه است.

32-از شاعران   تر جیع بند سرا نام ببرید.

33-زیبا ترین مسمط تضمینی از کیست؟

34-بیت آخر قصیده چه نام دارد؟

35-نیما یوشیج با انتشار کدام  شعر  اولین گام جدی را در راه شعر نو  برداشت؟

36       -در مصراع های زیر پایه های تشبیه را مشخص نمایید

گفتا برو  چو خاک تحمل  کن ای فقیه                                                                                                                                                                                                    ایام گل چو عمر به رفتن  شتاب کرد

لبت تا در لطافت لاله ی سیراب را ماند                                                                                                                                                                    دانا چو طبله ی عطار خاموش است و هنر نمای

37-در مصر  ع(( تو سرو جویباری تو لاله ی بهاری))چه نوع تشبیهی دیده می شود؟

38-الف )در بیت زیر چه نوع تشبیهی دیده می شود  ؟ب) مشبه آن کدام است؟

به چمن خرام و بنگر بر تخت گل که لا له                                                                                  به ندیم شاه ماند که به کف ایاغ دارد

39-یک تشبیه بلیغ بنویسید  واژه ی  ((دوستی ))مشبه آن باشد

40- نوع تشبیه های زیر را تعین کنید.

  قرار در کف آزادگان نگیرد مال                                          چو صبر در دل عاشق ، چو آب در غربال

آن قطره ی باران که برافتد  به گل سرخ                          چون اشک عروسی است بر افتاده  به رخسار

فراش خزان ورق بیفشاند                                                                                                                               به تیغ هجر بکشتی مرا و برگشتی

تو قلب فسرده ی زمینی                                                                                                                                        جهان قرآن مصور است

41-در عبارت (( روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت)) تشبیه را  یافته  و طرفین تشبیه و ادات تشبیه را تعین کنید.

42-با مشبه ((مداد رنگیهای داخل جعبه )) تشبیه مرکب بسازید.

43-تشبیهی بسازید که مشبه به آن دریا باشد.

44-تشبیهی بسازید  وجه شبه آن پاکی باشد.

45- در عبارت ((باغ  همچون طبله ی عطار پر عنبر شود)) پایه های تشبیه را مشخص نمایید.

46- در بیت (( دست از مس وجود چو مردان ره بشوی                           تا کیمیای عشق بیابی و زر شوی

الف) چند تشبیه وجود دارد؟                                                                                  ب)                تشبیه ها را خط کشیده و نوع آنها را تعین کنید.

ج) در صورت امکان به تشبیه اسنادی تبدیل کنید

47- در بیت ((گذشت روزگارن بین که دوران شباب ما                                                                  در این سیلاب غم به دسته گلی شاداب ماند))

الف)تعداد تشبیه ها و نوع آنها را تعین کنید                                                                                                            ب)به تشبیه اسنادی تبدیل نمایید

ج)با شباب یک تشبیه بسازید

48-در عبارت (( بخز در لاکت ای حیوان / که سرما نهانی دستش در دست مرگ است)) چند استعاره وجود دارد؟ نوع آنها را تعین کنید.

49-در بیت (0هزاران  نرگس از چرخ جهان گرد                                                                                           فرو شد تا بر آمد یک گل زرد ))

الف استعاره را یافته ونوع آن را تعین کنید                                                                                                        ب)به تشبیه مفرد تبدیل نموده  و تمام  پایه های  آن را مشخص کنید

50-(( باز امشب ای ستاره ی تابان نیامدی   ))کدام کلمه استعاره است ؟واستعاره از چیست؟

51-در بیت ای بخارا شاد باش و دیر زی                                                    میر زی تو شادمان آید همی)) کدام کلمه تشخیص است ؟چرا ؟

52-در ((آ سمان تعطیل است/ باد ها بیکارند / ابرهها خشک وخسیس/   نوع استعاره را تعین نموده و یکی از آنها را به تشبیه تبدیل کنید.

53-درمصراع ((کس چو  حافظ نگشود از رخ اندیشه نقاب)) چند استعاره وجود دارد ؟ نوع آنهها را بنویسید.

54- کدام آرایه اغراق بیشتری دارد؟

55-اگر  فقط مشبه به یک تشبیه  را ذکر کنیم   و بقیه پایه  ها را اراده نماییم  کدام آرایه ساخته می شود؟

56-تشبیهی ادات  تشبیه و وجه شبه آن حذف شود -----------نامیده میشود

57-در مصراع((شبی یاد دارم که چشمم نخفت)) مجاز  ونوع علاقه و قرینه ی آن را مشخص کنید.

58-شرط آفرینش مجاز ---------و-------- است.

59 دست در حلقه ی  آن زلف دو تا  نتوان کرد                                                               تکیه بر عهد تو وباد صبا نتوان کرد کدام واژه مجاز است؟ علاقه و قرینه ی آن را مشخص نمایید.

60-علاقه چیست؟

61- در ((نرون مرد / اما رم نمرده است/ با چشمهایش می جنگد/ کدام کلمه مجاز است ؟ علاقه و قرینه ی آن را تعین کنید

62----------دایره ی الفاظ را گسترش می دهد.

63-واژه ی (دست))و ((شهر ))را در معنی مجازی به کار ببرید.

64-در عبارت های زیر  مجاز و علاقه  ی آن را مشخص کنید.

الف)سپید شد چون درخت شکوفه دار سرم                                                     ب)بر آشفت ایران و بر خاست گرد

ج)سر آن ندارد  امشب که بر آید آفتابی                                                                                                                       د)این دم شنو که راحت از این دم شود پدید

65-نشانه ای که ذهن را از معنی اصلی دور می کند چه نام دارد؟

66-عبارت های زیر کنایه از چیست؟

فلانی ریش سفید است                                                                                          قیمت  مقطوع است                                              مواظب باشید

جیبش تار عنکبوت بسته است                                                                                                                                                                بگذار سماق بمکند

67-در ابیات زیر کنایه را یافته  وبنویسد کنایه از چیست؟

دست کفچه مکن پیش فلک                                                                                                                                                                      که فلک کاسه ایست خاک انباز

یکی نغز بازی کند روزگار                                                                                                                                                                                            که بنشاندت پیش روز گاره

هر که دل در پیش دلبری دارد                                                                                                                                                                    ریش در دست دیگری دارد

سرم به دنیی و عقبی فرو نمی آید                                                                                                                                                              تبارک الله از این فتنه ها که در سرماست

68-در بیت ((عالم از شور و شر عشق خبر هیچ نداشت                                 فتنه انگیز جهان نرگس جادوی تو بود))

الف )مجاز و علاق ی آن را  تعین کنید                                                                       ب)استعاره را یافته نوع آن را تعین کرده وبنویسید استعاره از چیست؟

69- وا ژه ی ((قلم)) را در معنی مجازی به کار برده و نوع علاقه ی آن را بنویسید.

70- کدامیک از علقه های زیر رواج بیشتری دارد؟

الف)جزییه،کلیه ،محلیه                                                                                           ب)جزییه ،سببیهه ، الیه                                                                                           ج)کلیه ، آلیه ، سببیه

71-در بیت زیر کدام واژه در معنی استعای بکار رفته ؟   آیا تشخیص است ؟ چرا ؟

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست                                                                                                               منزل آن مه عاشق کش عیّار کجاست

72- در بیت ((هنوز از دهن بوی شیر آیدش                                                                         همی رای شمشیر و تیر آیدش

کنایه کدام است  و کنایه از چیست؟

73-در کدام جمله  ماه مجاز است؟      الف)ماه فانوس زیبای آسمان است                                                      ب) افسوس که آن ماه در آسمان زندگی او نمی تابد

74-در بیت زیر چند استعاره وجود دارد؟نوع آنها را تعین کنید.

در آفاق گشاده است و بسته است                                                                                             از سر زلف تو در پای دل ما زنجیر

(((نظربدهید)))

   تشبیه چیست ؟ شباهت دادن یک چیز به چیز دیگر به دلیل داشتن ویژگی یا ویژ گیهای مشترک

پایه ها یا ارکان تشبیه: مشّبه ، مشّبه به، ادات تشبیه ، وجه شبه        مثال : دلش در پاکی مثل آینه  است                                                                                            مشبه: دلش

مشبه به:آینه                                                                                                  ادات تشبیه : مثل                                                                                                            وجه شبه : پاکی

تعریف مشّبه:کسی یا چیزی که به مشبه به شباهت داده می شود

تعریف مشبه به:چیزی که مشّبه را به تشبیه می کنند

ادات  تشبیه: کلمه یا کلماتی که پیوند شباهت را برقرار می کنند. کلماتی  مانند:چون ، مثل ،به کردار، گویی،چون،همچون،مانند،  مصّوت کوتاه   یا نقش نمای اضافی در تشبیه های بلیغ اضافی.

وجه شبه :ویژگی یا صفت مشترک میان مشّبه و مشّبه به است.

مشبه ومشبه به را طرفین تشبیه می نامند  چون در تمام تشبیه ها حضور دارند

برای فهم یک تشبیه باید سراغ مشبه به  برویم  چون وجه شبه  از آن در یافت می شود و تشبیه در واقع ادّعای همانندی  بین دو چیز است.

           لازم به یاد آوری است که معمولا مشبّه به بعد از ادات تشبیه  می آید و در تشبیه های بلیغ اضافی  واژه ی اول  مشّبه به و واژه ی دوم  مشبه  می باشد.

انواع تشبیه :تشبیه بلیغ که دونوع است :بلیغ اضافی مثل :چراغ دانش/ نور علم/ خوان نعمت/ مهد زمین/ گوهر تعلیم

اگر در تشبه بلیغ اضافی   مشبه به را به مشبه اسناد دهیم  تشبیه بلیغ اسنادی ساخته می شود.

مثال:دانش چراغ است/ علم نور است / نعمت خوان است زمین مهد است

در تشبیه بلیغ  وجه شبه وادات  تشبیه حذف می شود.

تشبیه مفرد  : تشبیهی است که مشب به آن یک چیز است و وجه شبه  از همان یک چیز برداشت می شود.

مثال: تو همچو  صبحی و من شمع خلوت سحرم  دو تشبه مفرد وجود دارد در جمله ی اول :  تو:مشبه                                               همچو :ادات تشبیه

 صبح : مشبه به                         روشنی :وجه شبه                                                                                                                                                 در جمله ی دوم                   من :مشبه                                                                        شمع خلوت سحرم :مشبه به                                                                                   وجه شبه:کم نوری    که تشبیه دوم   ، تشبیه اسنادی است

تشبیه مرکب:آن است که از به هم پیوتن دو یا چند چیز  ،مشبه  و از به هم پیوستن دو یا چند چیز  ،  مشبه به  حاصل می شود      یا هیاتی به هیاتی دیگر  شباهت داده می شود

مثال:شقایق بر یکی پای ایستاده                                                                                                                                                         چو بر شاخ زمرد  جام باد  که مصراع اول:مشبه

 چون : ادات تشبیه                                                                                                           مصراع دوم :مشبه به

تشبیه اسنادی آن : شقایق جام باده است

مثال دوم:عرقت بر ورق روی نگارین به چه ماند                                                                          همچو بر صفحه ی گل قطره ی باران بهاری

 مصراع اول: مشبه                                                         همچو:ادات تشبیه                                                                     مصراع دوم:مشبه به

تشبیه اسنادی آن: عرق  قطره ی باران است                                        عرق:مشبه                                                                                                 قطره ی باران :مشبه به

 استعاره  چیست؟   آن است که تمام پایه های تشبیه را حذف می کنند فقط مشبه به را نگه می دارند یا ذکر مشبه به و اراده ی تمام ارکان تشبیه است 

استعاره  دو نوع است : استعاه ی مصّرحه/     استعاره ی مکنیه

استعاره ی مصرحه(آشکار) مشبه به ذکر می شود  و در واقع تشبیه بلیغی است  که مشبه آن حذف شده است

مثال :تا ترا جای شد ای سرو روان در دل من /   سرو روان  :استعاره ی مصرحه  و استعاره از یار

آینه ات دانی چرا غماز نیست                                                                       آینه : استعاره  مصرحه و استعاره از دل انسان

در چراغ دو چشم او زد تیغ                                                                                   نامدش کشتن چراغ دریغ                                       چراغ :استعاره مصرحه و استعاره ازچشم خیر

استعاره مکنیه (کنایی ):که مشبه   بهمراه یکی از ویژگیها یا لوازم  مشبه به ذکر میشود  و از تمام آرایه ها بلیغ  تر و رساتر است

استعاره مکنیه دو نوع است :مکنیه  ی اضافی :مثال :دیده ی عقل   / کنگره ی عرش / پای اراده / دست مرگ

تمام استعاره های مکنیه  اضافه ی استعاری هستند

استعاره ی مکنیه ی اسنادی :مثال: به صحرا شدم عشق باریده بود                 /قضا چون زگردون فرو هشت پر                                                همه زیرکان کور گردندوکر                                                                                          :آسمان تعطیل است

اگر یکی از افعال انسانی به یک موجود بی جان نسبت داده شود  انسان انگاری یا تشخیص می گویند         مثال: فکر بازی میکرد

حس آمد و دست در گردن شوق انداخت

اگر یک موجود بی جان مانند انسان مورد خطاب قرار بگیرد به این کار  نیز تشخیص می گویند

مجاز : یکی دیگر از آرایه های ادبی مجازاست از یک واژه معمولا دو معنا به ذهن می رسد  یک معنای حقیقی یا حقیقت  ویک معنای غیر حقیقی  واولین ورا یج ترین معنایی که به ذهن می رسد حقیقت نامیده میشود

پیوند وتناسبی  که میان حقیقت و مجاز وجود دارد علاقه نام دارد و باید نشانه ای ذهن را از معنای اصلی دور نماید  که بهاین نشانه  قرینه گفته میشود

قرینه ها دو نوع هستند :قرینه ی لفظی و قرینه ی معنایی   /قرینه ی لفظی در جمله ذکر می شود اما قرینه هی معنایی با توجه به موقعیت زمانی ومکانی است

شرط آفرینش مجاز وجود قرینه وعلاقه است مجاز دایره ی الفاظ را گسترش می دهد زیرا  الفاظ محدود ومعانی نا محدودند

مهمترین علاقه های مجاز عبارتند از :محلیه/کلیه/ جزیّیه/ آلیه/ سببیه

مجاز از یک سو  با استعاره در ارتباط است واز یک طرف با تشبیه

کنایه چیست؟کنایه پوشده سخن گفتن است که در کنایه معنی دور  مورد نظر استو در یافت آن از طریق معنی معنی  یعنی ازراه مفهوم  ممکن است                                   مثال:فلانی ریش سفید است                 کنایه از باتجربه و پیر بون

هنوز از دهن بوی شیر آیدیش                                                               همی رای شمشیر و تیر آیدش                            مصراع اول کنایه از کوچک و کم تجربه بودن

دست کفچه مکن پیش فلک                                                                      که فلک کاسه ایست  خاک انباز                                                      مصراع اول:کنایه از گدایی و دست دراز کردن

لازم به یاد آوری است که بیتهای اول  قصیده وغزل را مطلع و بیتهای آخر آنها را مقطع می نامند.

تعریف غزل :قالبشعری است که مصراع اول آن با مصراع های زوج هم قافیه می باشد واز لحاظ قرار گرفتن قافیه ها مانند قصیده است  وشباهت انها  در نظام قافیه می باشد ولی تفاوت آنها در موضوع ومحتوا و تعداد ابیات  آنهاست به این معنا که محتوای قصیده مدح وستایش و ووصف است  اما محتوای غزل عشق وعرفان  وسخن امعشوق وسوز وهجران او اشت وتعداد ابیات غزل  از پنج بیت کمتر نیست  واز دوازده بیت بیشتر نمی باشد  اما تعداد ابیات قصیده  خیلی زیاد وطولانی ترین قصیده  ،قصیده ی نونیّه ی خاقانی  است .

قالب مثنوی :مثنوی از کلمه ی مثنی به معنی دو تایی گرفته شدهاست و شعری است که هبیت آن قافیه ی جدا گانه دارد و برای بیان  داستان ها وموضوعات  بلند ّاز این قالب استفاده می شود زیرا شاعر می تواند از قافیه ی بیتهای قبلی استفاده نماید.

اولین مثنویهای شعر فارسی:کلیله و دمنه ی منظوم رودکی و آفرین نامه ی بو شکور بلخی است .

مشهورترین مثنویه عبارتند از: مثنوی معنوی از مولوی ّ شاهنامه ی فردوسی ّ منطق الطیر از عطار نیشابوری وخمسه یا پنج گنج از نظامی که شامل پنج مثنوی است مثنویهای شعر فارسی از نظر محتوا به چهار دسته تقسیم می شوند  :بزمی و رزمی،تعلیمی واخلاقی ،عارفانه وعاشقانه

قطعه :شعری است قافیه فقط در مصراع های زوج می آید وحداقل ابیات آن دو بیت است  ووحدت موضوع دارد  و در باره ی یک موضوع  سخن می گوید  از شعرا ی قطعه سرا می توان از انوری،ابن یمین  فریومدی  وپروین اعتصامی نام برد

ترجیع بند :یکی از قالبهای شعر فارسی است که از چند بند تشکیل می شود وهر کدام از بند ها در قالب غزل  می باشد که به هر کدام ازبندها خانه یا رشته می گویند ودر میان بند ها  بیت مصّرع یکسانی عینا تکرار می شود  که ترجیع یا بیت برگردان نامیده می شود معروفترین ترجیع بند عاشقانه  سروده ی سعدی و ترجیع بند عارفانه  از هاتف اصفهانی می باشد وقدیمترین  آن از فرخی سیستان بر جای مانده است

ترکیب بند:  قالب شعری است که از نظر  شکل قافیه مانند ترجیع بند است اما بیت مصّرعی که بند ها را به هم می پیوندد یا دردر میان رشته ها قرار می گیرد نا مکرر  می باشد موضوع ترکیب بند ها عشق ،عرفان ،مدح، رثا و غیره  است  قدیمی ترین  ترکیب بند  از قطران تبریزی شاعر قرن پنجم هجری و مشهورترین آن از محتشم کا شانی شاعر قرن دهم هجری است  با بیت اول

  ((باز این چه شورش است که در خلق عالم است                                                                       باز این چه نوحه وچه عزا وچه ماتم است))

رباعی:قالب شعری است  که از دو بیت یا چهار مصراع تشکیل میشود  که مصراع اول ،سوم وچهارم آن هم قافیه میباشد  ازمشهورترین شاعران آن خیام نیشابوری را می توان نام برد رباعی مناسب ترین قالب برای پبت لحظات شاعرانه است مثلا شعر:

در کارگه کوزه گری رفتم دوش                               دیدم دو هزار کوزه گویا وخموش

هر یک به زبان بی زبانی گفتند               کو کوزه گر وکوزه خر وکوزه فروش                                                                                                                         که هجا یا بخش اول آن  هجای بلند است   مثل ((در)) که با صامت +مصوت کوتاه +صامت آغاز می شود

دوبیتی:دو بیت شعر یا چهار مصراع است که از نظر قافیه مانند رباعی است  اما هجای اول آن  با هجای کوتاه شروع میشود

مثال: زدست دیده ودل هر دو فریاد                                                                                                                               هر آنچه دیده بیند دل کند یاد

                     بسازم خنجری نیشش زفولاد                                                                                                                                                          زنم بر دیده تا دل گردد آزاد

که  با هجای کوتاه ((صامت +مصوّت کوتاه)) شروع شده است

نام دیگر دو بیتی ترانه است  ودرمیان  مردم  به زبان لری رایج است  ومشهور ترین  دو بیتها سروده ی بابا طاهر  همدانی است  البته فایز  دشتستانی از دیگر سرایندگان دو بیتی  به شمار می آید

چهارپاره:نام دیگر آن  دو بیتی پیوسته است  که از دو بیتی هایی تشکیل می شود که قافیه در مصراع  دو م  می آید و از نظر معنی با هم ارتباط دارند  مثل شعر در امواج سند  سروده ی دکتر مهدهی حمیدی شیرازی  است ومو ضوع آن اغلب  غنایی واجتماعی است

مستزاد:  یکی از قالبهای شعر سنتی است که درآخر مصراعها ی آن کلماتی  افزوده شده که هم قافیه هستند و اهمیت آن در پیدایش شعرنیمایی است ومنبع الهام نیما در کوتاه وبلند  کردن  مصراع ها است و قدیمی ترین مستزاد در دیوان  مسعود سعد سلمان آمده است .

پاسارگاد

 

به نام خدا

این حسین کیست که عالم همه دیوانه ی اوست                                                                                        این چه شمعی است که جان ها همه پروانه ی اوست

کمترین سخن موزون  مصراع است که از کنار هم آمدن  دو مصراع یک بیت شعر به وجود می آید وجمع مکسر بیت ،بیات وبیوت می باشد.اگر شاعر منظور خود را در یک بیت بیان کند مفرد می نامند مفردات صائب تبریزی معروف است معمولا دو مصراع یک  بیت شعر را تشکیل می دهد که کلمات آخر آن را که هموزن وهما هنگ هستند  قافیه می نامد قافیه به شعر شکل می بخشد شکلی که قافیه به شعر می بخشد  قالب نامیده می شود.

شعر سنتی قالبهای مختلفی دارد از جمله :قصیده،غزل، ترجیع بند،ترکیب بند،قطعه، رباعی،دوبیتی،چهار پاره یا دوبیتی پیوسته، مستزاد را می توان نام برد که به تعریف هر کدام و بیان شباهتها وتفاوتهای آنها می پردازیم.

قصیده:قالب شعری است که از نیمه ی قرن سوم و به تقلید از شعر عربی پدید آمده است و شعری است که مصراع اول با مصراعهای زوج هم قافیه است از شاعران قصیده سرا می توان از خاقانی،ناصر خسرو،ملک الشعرا بهار،حمیدی شیرازی نام برد قصیده های مدحی فارسی  بخشهای مختلفی دارند .

تغزل (مقدمه) یا تشبیب:موضوع آن بیشتر  سخن از زیبا ییهای طبیعت،وصف بهار ،خزان و... به میان می آید

تخلص: تخلص در قصیده  تک بیت مصّرع است شاعر در میان  قصیده می آورد و به وسیله ی آن از مقدمه رهایی یافته به اصل گفتار می پردازد و زیبا ترین  تخلص ها،تخلص تک بیتی است زیرا ایجاز بیشتری  دارد

 

البته لازم به یاد آوری است  اگر شا عر در بیتهای آخر وما قبل آخر  قصیده وغزل نام شعری یا نام خود را بیاورد به این کار هم تخلص گفته می شود  ومعملا بیت اول قصیده وغزل را مطلع وبیت آخر آنها را مقطع می نامند.

تنه ی اصلی: شاعر در این قسمت به اصل گفتار می پردازد و موضو عاتی چون مدح، وصف،عشق،رثا، ستایش، عرفان را شامل می شود.

شریطه ودعا:در بیتهای آخر معمولا شاعر به مدح وستایش ممدوح خود پرداخته و برای او سلامتی  وطول عمر می خواهد